Bij overlijden speelt er veel. Er moet van alles worden geregeld. Wat wordt nogal eens vergeten? Het antwoord? Een goede vastlegging.
Het gaat om vastlegging bij eerste overlijden van twee partners. Bijna alle erfenissen worden dan afgewikkeld volgens het systeem van de wettelijke verdeling: de langstlevende houdt het hele vermogen en blijft de erfdelen van de kinderen schuldig. Hierna een voorbeeld. We gaan uit van vader die als eerste overlijdt.
Het erfdeel van de kinderen is bij overlijden van moeder dan niet nogmaals belast en dat geldt ook voor de opgelopen rente over dat erfdeel (van nu maximaal 6% per jaar; in 12 jaar verdubbelt zich – bij 6% rente – dat onbelaste erfdeel![1]). Het is belangrijk om bij overlijden van vader goed vast te leggen hoe groot de erfdelen van de kinderen zijn. Dit bespaart mogelijk belasting bij overlijden van moeder. Dat zit hierin: in de aangifte erfbelasting van vader neem je het vermogen op en bereken je de fiscale waarde van zijn nalatenschap. De erfdelen van de kinderen moeten echter (voor de juiste onderlinge verhoudingen) worden berekend op basis van werkelijke waarden. Daar zitten vaak verschillen in. Het bekendste verschil? Woningen. In de erfbelasting neem je die op voor de WOZ-waarde. Niet voor de werkelijke waarde. Als de werkelijke waarde hoger is dan de WOZ-waarde, dan scheelt dat erfbelasting bij overlijden van moeder. In een eenvoudig voorbeeld:
| Uitgangspunten | ||||
| Waardeverschil woning t.o.v WOZ-waarde | €150.000 | |||
| Aantal jaren | 10 | |||
| Rente samengesteld | 6% | |||
| Aandeel in nalatenschap (gemeenschap van goederen) | 50% | |||
| Aandeel kinderen | 3 | |||
| Tarief erfbelasting bij tweede overlijden | 20% | |||
| Uitkomsten | ||||
| Verschil in grondslag bij tweede overlijden | €100.735 | |||
| Besparing erfbelasting te zijner tijd (netto) | €20.147 | |||
[1] Voorgenomen wetswijziging naar een (ongunstiger) lagere rente is aangekondigd.
De werkelijke uitkomsten hangen natuurlijk af van de omstandigheden. Bij overlijden van moeder te zijner tijd, moet je vaststellen wat al van de kinderen is (het erfdeel van vader). Je kunt je niet baseren op de aangifte erfbelasting voor vader om de erfdelen omdat die is gebaseerd op fiscale waarden en niet op werkelijke waarden. Dus: wil je straks een voordeel erfbelasting hebben? Dan moet je nu goed vastleggen hoe de erfdelen van de kinderen zijn vastgesteld op werkelijke waarden. Bij voorkeur onderbouwd met goede taxaties.
Er valt uiteraard veel meer over te schrijven. Voor nu twee aandachtspunten:
Jammer is: juist waar de familieverhoudingen goed zijn wordt vaak onvoldoende vastgelegd. En juist daar waar ruzie is en advocaten op de zaak duiken, is de documentatie vaak prima in orde.
En (gekoppeld aan de vorige opmerkingen) een aanbeveling. Vaak wordt het eerste overlijden binnen de familie zelf afgewikkeld door een testamentair aangewezen executeur of door één van de erfgenamen op basis van een volmacht. Daar hoort wel een ‘rapportage’ aan de andere erfgenamen bij. Breid dan die verslaglegging eenvoudig uit naar een complete en juiste berekening van de erfdelen; ook naar werkelijke waarden en niet alleen fiscale waarden.
Geschreven door: Jan Jaap Oskam